درباره فراماماورود به برنامه
→ بازگشت به مجله

سرماخوردگی در بارداری؛ مراقبت در خانه، داروها و علائم خطر

فاطمه رضازاده قنات النوج
فاطمه رضازاده قنات النوج
کارشناسی مامایی · مامای ارشد و مؤسس فراماما
شماره نظام پزشکی: م-۸۴۰۸۳
استعلام در سازمان نظام پزشکی
۱۴۰۵/۸/۵ · 🏷 عفونت‌ها و بیماری‌های بارداری
مادر باردار در حال استراحت در خانه با دستمال و یک لیوان آب

سرماخوردگی در بارداری معمولاً خفیف است و با استراحت و نوشیدن مایعات کافی بهتر می‌شود؛ اما انتخاب قرص و شربت سرماخوردگی به بررسی ترکیبات نیاز دارد. استامینوفن برای درد و تب، در صورت نیاز و با راهنمایی پزشک یا داروساز، گزینه معمول است. تب ۳۸ درجه یا بیشتر، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا کاهش حرکت جنین را به سرماخوردگی ساده نسبت ندهید و فوراً برای ارزیابی اقدام کنید. [۱، ۶، ۱۱]

تاریخ بررسی منابع: ۵ آبان ۱۴۰۵. این راهنما آموزشی است و جای معاینه و تصمیم پزشک یا ماما را نمی‌گیرد.

آیا سرماخوردگی در بارداری برای جنین خطرناک است؟

بر اساس راهنمای تخصصی UKTIS/BUMPS، سرماخوردگی معمولی اغلب بیماری خفیفی است و به‌خودی‌خود به جنین آسیب نمی‌رساند. این خبر اطمینان‌بخش به معنی نادیده‌گرفتن بیماری شدید، تب یا انتخاب خودسرانه دارو نیست. اگر حال عمومی خوب است، می‌توانید مایعات بنوشید و نشانه هشدار ندارید، مراقبت حمایتی معمولاً بخش اصلی درمان است. [۱]

از طرف دیگر، بارداری می‌تواند احتمال شدیدشدن بعضی عفونت‌های تنفسی را افزایش دهد؛ تغییرات ایمنی، قلب و ریه در این موضوع نقش دارند. بنابراین «آبریزش بینی» و «بیماری تنفسی شدید» نباید یکسان در نظر گرفته شوند. وجود آسم، دیابت یا بیماری قلبی نیز در تصمیم پزشک اثر دارد. اگر چنین سابقه‌ای دارید، هنگام تماس آن را مطرح کنید. [۱۴]

برای شناخت شرایطی که به مراقبت نزدیک‌تر نیاز دارند، راهنمای بارداری پرخطر و مراقبت‌های آن را هم بخوانید.

تفاوت سرماخوردگی، آنفولانزا و علائم شبیه آن

سرماخوردگی و آنفولانزا هر دو عفونت تنفسی ویروسی‌اند، اما عامل یکسانی ندارند. سرماخوردگی اغلب با علائم خفیف‌تر و شروع تدریجی همراه است؛ آنفولانزا معمولاً ناگهانی‌تر و با بدن‌درد و بی‌حالی بیشتر شروع می‌شود. بااین‌حال، تشخیص فقط از روی جدول علائم قطعی نیست و گاهی به معاینه یا آزمایش نیاز دارد. [۲، ۳]

ویژگیسرماخوردگی معمولیآنفولانزا
شروع علائماغلب تدریجیاغلب ناگهانی
عطسه و گرفتگی بینیشایع‌ترممکن است وجود داشته باشد
بدن‌درد و خستگیمعمولاً خفیف‌تراغلب بارزتر
تبکمتر شایعشایع، اما همیشگی نیست

این مقایسه برای آگاهی است و ابزار تشخیص شخصی نیست. منابع: [۳، ۴]

نداشتن تب، آنفولانزا را رد نمی‌کند. همچنین ACOG توصیه می‌کند هنگام ارزیابی بیماری تنفسی در بارداری، متناسب با شرایط و گردش ویروس‌ها، احتمال آنفولانزا، کووید و RSV در نظر گرفته شود. اگر علائم ناگهانی یا شدید دارید، برای تصمیم درباره درمان زودهنگام تماس بگیرید؛ منتظر نمانید تا خودتان از نام بیماری مطمئن شوید. [۴، ۱۲]

برای سرماخوردگی در بارداری در خانه چه کنیم؟

استراحت و نوشیدن مایعات کافی

فعالیت روزانه را متناسب با حال خود سبک کنید و فرصت استراحت داشته باشید. آب و مایعات قابل‌تحمل را در طول روز بنوشید. هدف این است که بتوانید آب‌رسانی معمول بدن را حفظ کنید؛ نوشیدن اجباری حجم زیاد در مدت کوتاه یا مصرف یک نوشیدنی خاص، درمان ویروس نیست. اگر پزشک برای بیماری زمینه‌ای محدودیت مایعات تعیین کرده است، همان برنامه را ملاک قرار دهید. [۱، ۱۰]

گرفتگی بینی و گلودرد

قطره یا اسپری بینیِ حاوی سدیم کلراید ۰٫۹ درصد می‌تواند به کاهش گرفتگی کمک کند. محلول نمکی ساده با اسپری ضداحتقان دارویی فرق دارد؛ هنگام خرید نام ترکیبات را بررسی کنید. غرغره آب‌نمک و نوشیدنی ولرم لیمو و عسل ممکن است گلو را آرام‌تر کنند. این روش‌ها برای تسکین‌اند و بیماری را فوراً از بین نمی‌برند. محلول‌های غرغره حاوی ید را خودسرانه استفاده نکنید. [۵]

سرفه و احساس ناراحتی

استراحت، مایعات و یک نوشیدنی ولرم ممکن است تحمل سرفه را آسان‌تر کنند، اما شواهد اثر عسل و لیمو محدود است و نباید انتظار درمان قطعی داشت. توصیه‌های عمومی سرفه برای همه گروه‌ها یکسان نیستند؛ مناسب‌بودن هر شربت یا فرآورده گیاهی در بارداری جداگانه بررسی می‌شود. اگر سرفه با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا بدحالی همراه است، مراقبت خانگی کافی نیست. [۱۵، ۱۱]

استامینوفن در بارداری برای تب و درد

استامینوفن که در منابع انگلیسی پاراستامول یا acetaminophen نامیده می‌شود، معمولاً گزینه نخست برای درد و تب در بارداری است. در صورت نیاز، با راهنمایی پزشک یا داروساز، کمترین مقدار مؤثر را برای کوتاه‌ترین مدت لازم مصرف کنید. هدف تسکین علامت است؛ پایین‌آمدن تب به‌تنهایی دلیل بی‌اهمیت‌بودن علت آن نیست. [۶، ۷]

نام و مقدار ماده مؤثره روی بسته اهمیت دارد. بعضی داروهای ترکیبی سرماخوردگی نیز استامینوفن دارند؛ مصرف آن‌ها همراه قرص استامینوفن ممکن است مقدار کل دریافتی را ناخواسته بالا ببرد. به‌ویژه اگر بیماری کبدی یا کلیوی دارید، سابقه حساسیت دارویی دارید یا داروهای دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف راهنمایی بگیرید. [۶]

مثلاً اگر قبلاً یک قرص ترکیبی خورده‌اید، پیش از افزودن تب‌بر، عکس یا جعبه همان دارو را به داروساز نشان دهید. عبارت «سرماخوردگی بزرگسالان» نامِ یک ترکیب ثابت برای همه برندها نیست؛ تأیید مصرف باید بر پایه مواد مؤثره و شرایط خود شما باشد. [۵، ۶]

قرص سرماخوردگی، شربت سرفه و اسپری بینی؛ کدام را مصرف نکنیم؟

برای «بهترین قرص سرماخوردگی در بارداری» پاسخ واحدی وجود ندارد. فرآورده چندعلامتی ممکن است موادی داشته باشد که برای علائم شما لازم نیستند. راهنمای NHS بیمارستانی، درمان علامت مشخص و ترجیح فرآورده تک‌ماده‌ای در صورت نیاز را مطرح می‌کند. نام دارو، ترکیبات، هفته بارداری و بیماری‌های همراه را برای پزشک یا داروساز بفرستید. [۵]

فرآورده یا گروهنکته مهم در بارداری
استامینوفن سادهبرای درد یا تب در صورت نیاز؛ بررسی مقدار کل و تداخل با داروهای ترکیبی. [۶، ۷]
محلول نمکی ساده بینیمی‌تواند برای گرفتگی بینی به کار رود؛ با ضداحتقان دارویی اشتباه نشود. [۵]
ضداحتقان خوراکی، قطره یا اسپری داروییراهنمای NHS مصرف ضداحتقان‌ها را در بارداری توصیه نمی‌کند؛ جایگزین مناسب را بپرسید. [۸]
ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناکبرای درد یا تب خودسرانه مصرف نشوند؛ از حدود هفته ۲۰ به بعد هشدار ویژه دارند. [۹]
قرص یا شربت ترکیبینیازمند بررسی همه مواد مؤثره؛ ممکن است ضداحتقان یا استامینوفن تکراری داشته باشد. [۶، ۸]

چرا درباره ضداحتقان‌ها احتیاط می‌کنیم؟

پسودوافدرین و فنیل‌افرین از نمونه‌های ضداحتقان خوراکی‌اند؛ اکسی‌متازولین و زایلومتازولین در بعضی قطره‌ها یا اسپری‌های بینی دیده می‌شوند. بی‌نسخه‌بودن یا موضعی‌بودن یک محصول، مجوز مصرف آن در بارداری نیست. راهنمای به‌روز NHS توصیه می‌کند فرد باردار از ضداحتقان‌ها استفاده نکند و درباره جایگزین با پزشک یا داروساز صحبت کند. [۸]

اگر فشار خون بالا دارید، هنگام انتخاب دارو حتماً آن را مطرح کنید. برای پیگیری مراقبت‌های مربوط، مقاله فشار خون بالا در بارداری و پره‌اکلامپسی در دسترس است.

هشدار مسکن‌های ضدالتهاب از هفته ۲۰

FDA درباره مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک، از حدود هفته ۲۰ بارداری به بعد هشدار داده است؛ این داروها می‌توانند موجب مشکل کلیوی جنین و کاهش مایع آمنیوتیک شوند. مصرف احتمالی فقط با تصمیم مشخص درمانگر انجام می‌شود. این هشدار را به قطع خودسرانه آسپرین کم‌دوزی که برای یک علت بارداری تجویز شده تعمیم ندهید؛ درباره داروی تجویزشده از پزشک سؤال کنید. [۹]

آنتی‌بیوتیک، دمنوش و ویتامین C چطور؟

آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی ویروسی معمولی، علائم را برطرف نمی‌کند و زمان بهبود را کوتاه نمی‌کند. اگر پزشک عفونت باکتریایی یا عارضه‌ای تشخیص دهد، تصمیم متفاوت خواهد بود؛ از داروی باقی‌مانده در منزل یا نسخه فرد دیگر استفاده نکنید. شواهد کافی هم وجود ندارد که مکمل ویتامین C، سیر یا اکیناسه بتوانند به‌طور قابل‌اعتماد از سرماخوردگی پیشگیری کنند یا بهبود را سریع‌تر کنند. [۲]

«طبیعی» بودن به معنی مناسب‌بودن در بارداری نیست. دمنوش‌های دارویی، عصاره‌ها و مکمل‌ها نیز باید بررسی شوند؛ ترکیبات و کیفیت فرآورده‌ها متفاوت است. پیش از اضافه‌کردن آن‌ها با پزشک، ماما یا داروساز مشورت کنید. داروی ثابتِ تجویزشده برای حفظ سلامت خودتان را نیز بدون هماهنگی قطع نکنید. [۱۰]

چه زمانی باید فوراً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنیم؟

در بارداری، تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر نیازمند تماس فوری با درمانگر و ارزیابی است. برای این وضعیت، توصیه عمومیِ صبرکردن چندروزه برای سرماخوردگی را ملاک قرار ندهید. تنگی نفس، درد یا فشار قفسه سینه، گیجی یا غش، ناتوانی در نگه‌داشتن مایعات، یا توقف و کاهش حرکت معمول جنین نیز نشانه هشدار است. در علائم شدید یا اگر به درمانگر دسترسی ندارید، به اورژانس مراجعه کنید. [۱۱]

اگر احتمال آنفولانزا مطرح است، تماس زودهنگام اهمیت دارد؛ ACOG شروع سریع درمان ضدویروسی توسط پزشک را توصیه می‌کند و می‌گوید درمان نباید برای آماده‌شدن نتیجه آزمایش به تأخیر بیفتد. این توصیه مجوز خرید و مصرف خودسرانه دارو نیست. زمان شروع علائم را دقیق بگویید، حتی اگر واکسن آنفولانزا زده‌اید. [۱۲]

اگر علائم به‌جای بهبود بدتر می‌شوند، پس از ۱۰ روز بهتر نشده‌اند یا سرفه بیش از سه هفته ادامه دارد، پیگیری پزشکی لازم است. وجود علامت خطر یعنی باید زودتر اقدام کنید و منتظر رسیدن به این زمان‌ها نمانید. [۲]

چک‌لیست گفت‌وگو با پزشک یا داروساز

برای اینکه راهنمایی دقیق‌تری بگیرید، این اطلاعات را آماده کنید. این چک‌لیست، جمع‌بندی عملی نکات دارویی و علائم هشدار همین راهنماست:

  • هفته بارداری و زمان دقیق شروع علائم.
  • بیشترین دمای اندازه‌گیری‌شده و وجود تنگی نفس یا بدحالی.
  • نام، مقدار و زمان مصرف هر قرص، شربت، قطره، مکمل یا دمنوش.
  • سابقه حساسیت دارویی و بیماری‌هایی مانند آسم، دیابت، بیماری قلبی یا کلیوی.
  • توانایی نوشیدن مایعات و هر تغییر نگران‌کننده در وضعیت بارداری.

چطور احتمال انتقال بیماری در خانه را کمتر کنیم؟

دست‌ها را مرتب بشویید، هنگام سرفه و عطسه از دستمال استفاده کنید و آن را دور بیندازید. هوای پاک‌تر و تهویه مناسب، فاصله از فرد بیمار و کاهش تماس نزدیک هنگام بیماری کمک‌کننده‌اند. در موقعیت‌هایی که تماس اجتناب‌ناپذیر است، ماسک مناسب می‌تواند یک لایه محافظتی اضافه باشد. هیچ‌کدام احتمال ابتلا را به صفر نمی‌رسانند. [۱۳]

واکسن آنفولانزا برای پیشگیری از آنفولانزاست و از همه سرماخوردگی‌ها جلوگیری نمی‌کند. برای آشنایی با زمان و نوع واکسن مناسب بارداری، راهنمای واکسن آنفولانزا در بارداری را بخوانید. پیشگیری و واکسیناسیون جای مراجعه در صورت شروع علائم خطر را نمی‌گیرند. [۲، ۱۲]

پرسش‌های متداول

آیا سرماخوردگی در سه‌ماهه اول به جنین آسیب می‌زند؟

سرماخوردگی معمولی اغلب خفیف است و به‌خودی‌خود به جنین آسیب نمی‌رساند. تب یا بیماری شدید و مصرف دارو نیازمند بررسی جداگانه‌اند؛ در صورت تب ۳۸ درجه یا بالاتر فوراً با درمانگر تماس بگیرید. [۱، ۱۱]

برای سرماخوردگی در بارداری چه قرصی بخوریم؟

دارو باید بر اساس علامت و ترکیبات انتخاب شود. استامینوفن معمولاً گزینه نخست درد و تب است، اما قرص‌های ترکیبی ممکن است مواد نامناسب یا تکراری داشته باشند. پیش از مصرف، نام و ترکیبات محصول را با پزشک یا داروساز بررسی کنید. [۵، ۶، ۷]

آیا اسپری آب‌نمک با اسپری ضداحتقان فرق دارد؟

بله. محلول نمکی ساده، مانند سدیم کلراید ۰٫۹ درصد، با اسپری حاوی داروی ضداحتقان متفاوت است. برای بارداری ترکیبات روی بسته را بررسی کنید و انتخاب محصول را از داروساز بپرسید. [۵، ۸]

آیا دمنوش و داروی گیاهی در بارداری بی‌خطر است؟

خیر، طبیعی‌بودن ایمنی را تضمین نمی‌کند. مواد مؤثره و کیفیت فرآورده مهم‌اند؛ دمنوش دارویی، عصاره و مکمل را پیش از مصرف با درمانگر یا داروساز بررسی کنید. [۱۰]

سرماخوردگی در بارداری چند روز طول می‌کشد؟

سرماخوردگی معمولاً طی یک تا دو هفته رو به بهبود می‌رود. بدترشدن علائم یا بهترنشدن پس از ۱۰ روز نیازمند پیگیری است. برای تب، تنگی نفس یا سایر علائم هشدار، منتظر این زمان نمانید. [۲، ۱۱]

اگر فکر کنم آنفولانزا گرفته‌ام، منتظر جواب آزمایش بمانم؟

خیر؛ برای ارزیابی با پزشک تماس زودهنگام بگیرید. در بارداری، درمان ضدویروسی در صورت تشخیص پزشک باید سریع شروع شود و نباید برای نتیجه آزمایش به تأخیر بیفتد. دارو را خودسرانه آغاز نکنید. [۱۲]

منابع علمی

  1. UKTIS/BUMPS — Treatment of colds and flu during pregnancy (July 2026)
  2. NHS — Common cold
  3. CDC — Cold versus flu
  4. CDC — Signs and symptoms of flu
  5. Ashford and St Peter’s NHS — Medicines in pregnancy
  6. NHS — Paracetamol for adults
  7. University Hospitals Sussex NHS — Paracetamol and pregnancy factsheet
  8. NHS — Decongestants
  9. FDA — Avoid NSAIDs at 20 weeks or later in pregnancy
  10. NHS — Medicines in pregnancy
  11. CDC — Urgent maternal warning signs
  12. ACOG — Influenza in pregnancy: prevention and treatment
  13. CDC — Preventing respiratory illnesses
  14. CDC — People at increased risk for severe respiratory illnesses
  15. NHS — Cough

می‌خواهید بارداری‌تان را دقیق دنبال کنید؟

پایش و راهنمای هفتگی رایگان است؛ مشاوره با ماما هزینه جداگانه دارد

ورود به فراماما
فاطمه رضازاده قنات النوج
فاطمه رضازاده قنات النوج
کارشناسی مامایی · مامای ارشد و مؤسس فراماما
شماره نظام پزشکی: م-۸۴۰۸۳
استعلام در سازمان نظام پزشکی
فراماما — همراه هوشمند بارداری و نوزاد · faramama.ir
محتوای این صفحه جنبه آموزشی دارد و جایگزین توصیه پزشک نیست.